Subhashitams on Wisdom

45 subhashitams on this theme

This theme brings together 45 subhashitams from 6 sources.

Latest update: Nov 2, 2026

Mahabharata

सुव्याहृतानि धीराणां फलतः परिचिन्त्य यः। अध्यवस्यति कार्येषु चिरं यशसि तिष्ठति॥

suvyāhṛtāni dhīrāṇāṃ phalataḥ paricintya yaḥ । adhyavasyati kāryeṣu ciraṃ yaśasi tiṣṭhati ॥

Reflect on the consequences of wise counsel before deciding how to act, and earn a lasting good name.

WisdomSuccess
Samarangana-sutradhara

शास्त्रं कर्म तथा प्रज्ञा शीलं क्रिययान्वितम्। लक्ष्यलक्षणयुक्तार्थशास्त्रनिष्ठो नरो भवेत्॥

śāstraṃ karma tathā prajñā śīlaṃ kriyayānvitam । lakṣyalakṣaṇayuktārthaśāstraniṣṭho naro bhavet ॥

Knowledge, practical work, discerning intelligence and good conduct belong together in a person grounded in sound principles.

KnowledgeWisdomCharacterKarma
Mahabharata

अद्वैधमनसं युक्तं शूरं धीरं विपश्चितम्। न श्रीः सन्त्यजते नित्यमादित्यमिव रश्मयः॥

advaidhamanasaṃ yuktaṃ śūraṃ dhīraṃ vipaścitam । na śrīḥ santyajate nityam ādityamiva raśmayaḥ ॥

The Mahabharata likens lasting prosperity to the sun's inseparable rays: it remains with one who is focused, courageous, steadfast and discerning.

CourageWisdomPerseveranceWealth
Srimad Bhagavata Purana

अणुभ्यश्च महद्भ्यश्च शास्त्रेभ्यः कुशलो नरः। सर्वतः सारमादद्यात् पुष्पेभ्य इव षट्पदः॥

aṇubhyaśca mahadbhyaśca śāstrebhyaḥ kuśalo naraḥ । sarvataḥ sāramādadyāt puṣpebhya iva ṣaṭpadaḥ ॥

A Bhagavata Purana verse: a skilled person draws the essence out of every text, small or great, the way a bee gathers nectar from many flowers.

KnowledgeWisdomDiversity
Vidura Niti

यस्य कृत्यं न जानन्ति मन्त्रं वा मन्त्रितं परे। कृतमेवास्य जानन्ति स वै पण्डित उच्यते॥

yasya kṛtyaṃ na jānanti mantraṃ vā mantritaṃ pare । kṛtam evāsya jānanti sa vai paṇḍita ucyate ॥

A Mahabharata verse calls one wise whose deliberations remain unknown to others until the intended work has been accomplished.

WisdomKarma
Garuda Purana

उत्तमैः सह साङ्गत्यं पण्डितैः सह सत्कथाम्। अलुब्धैः सह मित्रत्वं कुर्वाणो नावसीदति॥

uttamaiḥ saha sāṅgatyaṃ paṇḍitaiḥ saha satkathām । alubdhaiḥ saha mitratvaṃ kurvāṇo nāvasīdati ॥

A Garuda Purana verse praises noble company, worthwhile conversation with the learned and friendship with those free from greed.

WisdomEthics
Kathasaritsagara

आपत्काले च कष्टेऽपि नोत्साहस्त्यज्यते बुधैः। इति प्रबोधितस्तेन कथञ्चिद् दृढबुद्धिना॥

āpatkāle ca kaṣṭe’pi notsāhas tyajyate budhaiḥ । iti prabodhitastena kathañcid dṛḍhabuddhinā ॥

A Kathasaritsagara passage teaches that the wise do not abandon their spirit even amid adversity and hardship.

PerseveranceWisdom
Vidura Niti

अष्टौ गुणाः पुरुषं दीपयन्ति प्रज्ञा सुशीलत्वदमौ श्रुतं च। पराक्रमश्च बहुभाषिता च दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च॥

aṣṭau guṇāḥ puruṣaṁ dīpayanti prajñā suśīlatva-damau śrutaṁ ca । parākramaś ca bahubhāṣitā ca dānaṁ yathāśakti kṛtajñatā ca ॥

This Vidura Niti verse names eight qualities that make a person shine, among them wisdom, good character, self-restraint, learning, courage, giving and gratitude.

WisdomCharacterDisciplineKnowledgeCourage
Chanakya Niti

प्रभूतं कार्यमल्पं वा यन्नरः कर्तुमिच्छति। सर्वारम्भेण तत्कार्यं सिंहादेकं प्रचक्षते॥

prabhūtaṁ kāryamalpaṁ vā yannaraḥ kartumicchati । sarvārambheṇa tatkāryaṁ siṁhādekaṁ pracakṣate ॥

A Chanakya Niti verse teaching that every task, great or small, should be undertaken with complete dedication, like the focused effort of a lion.

WisdomDisciplinePerseverance
Mahabharata

धन्यानामुत्तमं दाक्ष्यं धनानामुत्तमं श्रुतम्। लाभानां श्रेय आरोग्यं सुखानां तुष्टिरुत्तमा॥

dhanyānām uttamaṃ dākṣyaṃ dhanānām uttamaṃ śrutam । lābhānāṃ śreya ārogyaṃ sukhānāṃ tuṣṭir uttamā ॥

A Mahabharata verse from the Yaksha-Prashna teaching that skill, learning, health, and contentment are among life's highest forms of fortune.

KnowledgeCapabilityHealthWell-beingWisdom
Shiva Purana

प्रभया हि विनायद्वद्भानुरेष न विद्यते। प्रभा च भानुना तेन सुतरां तदुपाश्रया॥

prabhayā hi vināyadvadbhānureṣa na vidyate । prabhā ca bhānunā tena sutarāṃ tadupāśrayā ॥

A Sanskrit subhashita uses the sun and its light to show how existence, power, and manifestation can depend deeply on each other.

WisdomHarmonySpiritualityEnergy
Vidura Niti

देशाचारान् समयाञ्जातिधर्मान् बुभूषते यस्तु परावरज्ञः। स तत्र तत्राधिगतः सदैव महाजनस्याधिपत्यं करोति॥

deśācārān samayāñ jātidharmān bubhūṣate yastu parāvarajñaḥ । sa tatra tatrādhigataḥ sadaiva mahājanasyādhipatyaṁ karoti ॥

A Vidura Niti verse on how understanding local customs, social norms, and communities earns trust, respect, and influence.

WisdomCultureRespectCharacter
Malatimadhava

शास्त्रे प्रतिष्ठा सहजश्च बोधः प्रागल्भ्यमभ्यस्तगुणा च वाणी। कालानुरोधः प्रतिभानवत्त्वमेते गुणाः कामदुघाः क्रियासु॥

śāstre pratiṣṭhā sahajaśca bodhaḥ prāgalbhyam abhyastaguṇā ca vāṇī । kālānurodhaḥ pratibhānavattvam ete guṇāḥ kāmadughāḥ kriyāsu ॥

A verse from Bhavabhuti's Malatimadhava on six qualities that make human effort fruitful and capable of achieving its goal.

KnowledgeWisdomSelf-ConfidenceDisciplineSuccess
Kiratarjuniya

सहसा विदधीत न क्रियामविवेकः परमापदां पदम्। वृणते हि विमृश्यकारिणं गुणलुब्धाः स्वयमेव सम्पदः॥

sahasā vidadhīta na kriyām avivekaḥ paramāpadāṃ padam । vṛṇate hi vimṛśyakāriṇaṃ guṇalubdhāḥ svayameva sampadaḥ ॥

A verse from Bharavi's Kiratarjuniya on avoiding rash action and choosing thoughtful decisions that attract success and prosperity.

WisdomDisciplineSuccessCharacter
Vidura Niti

आर्यकर्मणि रज्यन्ते भूतिकर्माणि कुर्वते। हितं च नाभ्यसूयन्ति स वै पण्डित उच्यते॥

āryakarmaṇi rajyante bhūtikarmāṇi kurvate । hitaṃ ca nābhyasūyanti sa vai paṇḍita ucyate ॥

A Vidura Niti verse defining true wisdom as delight in noble action, dedication to public welfare, and freedom from envy toward good work.

WisdomEthicsCharacterDuty
Vidura Niti

निश्चित्य यः प्रक्रमते नान्तर्वसति कर्मणः। अवन्ध्यकालो वश्यात्मा स वै पण्डित उच्यते॥

niścitya yaḥ prakramate nāntarvasati karmaṇaḥ । avandhyakālo vaśyātmā sa vai paṇḍita ucyate ॥

Vidura Niti defines the truly wise person as one who begins after careful thought, completes the work, uses time fruitfully, and remains self-controlled.

WisdomDisciplinePerseveranceSuccess
Subhashitavali

अनन्तोद्भूतभूतौघसङ्कुले भूतलेऽखिले। शस्त्रे शास्त्रे त्रिचतुराश्चतुरा यदि मादृशाः॥

anantodbhūtabhūtaughasaṅkule bhūtale'khile । śastre śāstre tricaturāś caturā yadi mādṛśāḥ ॥

A verse praising the rare personality accomplished in both śastra, arms and valor, and śāstra, knowledge and disciplined thought.

WisdomCourageKnowledgeCharacter
Bhagavad Gita

तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ। ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि॥

tasmācchāstraṁ pramāṇaṁ te kāryākāryavyavasthitau । jñātvā śāstravidhānoktaṁ karma kartum ihārhasi ॥

A seminal verse from the Bhagavad Gita establishing that ethical conduct and duty must be guided by objective, well-ordered standards rather than personal impulse.

DharmaEthicsDutyKnowledgeWisdom
Vidura Niti

यथाशक्ति चिकीर्षन्ति यथाशक्ति च कुर्वते। न किञ्चिदवमन्यन्ते नराः पण्डितबुद्धयः॥

yathāśakti cikīrṣanti yathāśakti ca kurvate । na kiñcidavamanyante narāḥ paṇḍitabuddhayaḥ ॥

This verse from Vidura Niti defines practical wisdom as setting attainable aims, acting with discipline, and neglecting nothing as insignificant.

WisdomCapabilityDisciplineCharacter

नान्तर्बहिश्च लोकेषु त्वात्मानं दृष्टवान् क्वचित्। आष्टाङ्गिकेन मार्गेण परमां शान्तिमाययौ॥

nāntar bahiśca lokeṣu tvātmānaṁ dṛṣṭavān kvacit । āṣṭāṅgikena mārgeṇa paramāṁ śāntim āyayau ॥

A Buddhist-oriented Sanskrit verse links insight into the absence of a permanent self with the Eightfold Path and the attainment of supreme peace.

PeaceSelf-RealizationWisdomSpiritualityDharma
Vidura Niti

उत्थानं संयमो दाक्ष्यमप्रमादो धृतिः स्मृतिः। समीक्ष्य च समारम्भो विद्धिमूलं भवस्य तु॥

utthānaṁ saṁyamo dākṣyam apramādo dhṛtiḥ smṛtiḥ । samīkṣya ca samārambho viddhi mūlaṁ bhavasya tu ॥

A strategic teaching from Vidura Niti identifying the seven essential qualities, from focused effort to careful planning, that form the foundation of success.

DisciplineCapabilitySuccessPerseveranceWisdom
Panchatantra

अयं निजः परो वेति गणना लघुचेतसाम्। उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुम्बकम्॥

ayaṁ nijaḥ paro veti gaṇanā laghucetasām । udāracaritānāṁ tu vasudhaiva kuṭumbakam ॥

Small minds divide people into their own and others, while the generous-hearted regard the whole world as one family.

UnityWisdomEthicsHarmony
Valmiki Ramayana

व्यसने वाऽर्थकृच्छ्रे वा भये वा जीवनान्तके। विमृशन् वै स्वया बुद्ध्या धृतिमान् नावसीदति॥

vyasane vā’rthakṛcchre vā bhaye vā jīvanāntake । vimṛśan vai svayā buddhyā dhṛtimān nāvasīdati ॥

A timeless lesson from the Valmiki Ramayana on maintaining resilience and using one’s own intellect to navigate financial crisis, tragedy, and mortal danger.

PerseveranceWisdomCourageSelf-Confidence

अन्तःस्थमेव यज्ज्ञानं ज्ञानादपि च यत्परम्। तदेव सर्वसंसारसारं सद्भिरुपास्यते॥

antaḥsthameva yajjñānaṁ jñānādapi ca yatparam । tadeva sarvasaṁsārasāraṁ sadbhirupāsyate ॥

Deep within stays the knowledge that is even higher than knowledge, that is the essence of the world, that is what is worshipped by saints.

Self-RealizationKnowledgeSpiritualityWisdom
Vidura Niti

आत्मज्ञानं समारम्भस्तितिक्षा धर्मनित्यता। यमर्था नापकर्षन्ति स वै पण्डित उच्यते॥

ātmajñānaṁ samārambhas titikṣā dharmanityatā । yam arthā nāpakarṣanti sa vai paṇḍita ucyate ॥

A profound insight from Vidura Niti defining a wise person as one who possesses self-knowledge, maintains steady action, and remains unswayed by greed or hardship.

WisdomSelf-RealizationCharacterDharmaPerseverance
Viddhashalabhanjika

श्रियः प्रदुग्धे विपदो रुणद्धि यशांसि सूते मलिनं प्रमार्ष्टि। संस्कारशौचेन परं पुनीते शुद्धा हि बुद्धिः किल कामधेनुः॥

śriyaḥ pradugdhe vipado ruṇaddhi yaśāṃsi sūte malinaṃ pramārṣṭi । saṃskāraśaucena paraṃ punīte śuddhā hi buddhiḥ kila kāmadhenuḥ ॥

This subhashita extols the power of a refined and pure intellect, comparing it to the mythical Kamadhenu that fulfills all desires and destroys all difficulties.

WisdomKnowledgeCharacter
Ram Raksha Stotra

मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम्। वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शिरसा नमामि॥

manojavaṁ mārutatulyavegaṁ jitendriyaṁ buddhimatāṁ variṣṭham । vātātmajaṁ vānarayūthamukhyaṁ śrīrāmadūtaṁ śirasā namāmi ॥

A powerful prayer to Hanuman, the messenger of Lord Rama, praising his speed, wisdom, and mastery over senses.

DevotionCourageWisdomDisciplineHumility
Rigveda

आ नो भद्राः क्रतवो यन्तु विश्वतोऽदब्धासो अपरीतास उद्भिदः। देवा नो यथा सदमिद् वृधे असन्नप्रायुवो रक्षितारो दिवे दिवे॥

ā no bhadrāḥ kratavo yantu viśvato'dabdhāso aparītāsa udbhidaḥ । devā no yathā sadamid vṛdhe asann aprāyuvo rakṣitāro dive dive ॥

A universal Vedic prayer from the Rigveda inviting auspicious and noble thoughts from every direction to foster growth and protection.

WisdomKnowledgeSpirituality
Atharvaveda

यार्णवेऽधि सलिलमग्र आसीद्यां मायाभिरन्वचरन्मनीषिणः। यस्या हृदयं परमे व्योमन्त्सत्येनावृतममृतं पृथिव्याः। सा नो भूमिस्त्विषिं बलं राष्ट्रे दधातूत्तमे॥

yārṇave’dhi salilam agra āsīd yāṁ māyābhir anvacaran manīṣiṇaḥ । yasyā hṛdayaṁ parame vyoman tsatyenāvṛtam amṛtaṁ pṛthivyāḥ । sā no bhūmis tviṣiṁ balaṁ rāṣṭre dadhātūttame ॥

A profound Vedic prayer from the Prithvi Sukta, invoking the Earth’s blessings for the strength, energy, and prosperity of the nation.

NaturePowerWisdom

धीराः शोकं तरिष्यन्ति लभन्ते सिद्धिमुत्तमाम्। धीरैः सम्प्राप्यते लक्ष्मीर्धैर्यं सर्वत्र साधनम्॥

dhīrāḥ śokaṃ tariṣyanti labhante siddhimuttamām । dhīraiḥ samprāpyate lakṣmīrdhairyaṃ sarvatra sādhanam ॥

Steadfast people cross grief through fortitude, endure hardship with patience, and continue toward their purpose without surrendering to despair.

CouragePerseveranceSuccessWisdom
Kamandakiya Nitisara

अविज्ञातस्य विज्ञानं विज्ञातस्य च निश्चयः। आरम्भः कर्मणां शश्वदारब्धस्यान्तदर्शनम्॥

avijñātasya vijñānaṃ vijñātasya ca niścayaḥ । ārambhaḥ karmaṇāṃ śaśvadārabdhasyāntadarśanam ॥

Intelligence is shown through discovering the unknown, confirming what is known, beginning work decisively, and carrying it to completion.

KnowledgeWisdomPerseverance
Bhagavad Gita

ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः। यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते॥

jñānaṃ te'haṃ savijñānam idaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ । yajjñātvā neha bhūyo'nyajjñātavyamavaśiṣyate ॥

Krishna promises knowledge joined with realized understanding, through which the seeker sees that nothing essential remains unknown.

KnowledgeSelf-RealizationWisdomSpirituality
Chanakya Niti

दाने तपसि शौर्ये च विज्ञाने विनये नये। विस्मयो न हि कर्तव्यो बहुरत्ना वसुन्धरा॥

dāne tapasi śaurye ca vijñāne vinaye naye । vismayo na hi kartavyo bahuratnā vasundharā ॥

The world is vast enough that no one should boast of unmatched generosity, austerity, courage, learning, humility, or moral excellence.

WisdomDharmaKnowledgeCourageHumility
Bhagavad Gita

ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम्। छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्॥

ūrdhvamūlam adhaḥśākham aśvatthaṃ prāhur avyayam । chandāṃsi yasya parṇāni yas taṃ veda sa vedavit ॥

The Bhagavad Gita's profound comparison of the world to an eternal Peepal tree with its roots above and branches below.

SpiritualitySelf-RealizationKnowledgeWisdom
Matsya Purana

विकल्पमात्रावस्थाने वैरूप्यं मनसो भवेत्। पश्चान्मूलक्रियारम्भगम्भीरावर्तदुस्तरः॥

vikalpamātrāvasthāne vairūpyaṃ manaso bhavet । paścānmūlakriyārambhagambhīrāvartadustaraḥ ॥

This profound verse from the Matsya Purana warns that even the slightest doubt can distort the mind and create insurmountable hurdles for any task.

DisciplineSelf-ConfidenceWisdom
Atharvaveda

सत्यं बृहदृतमुग्रं दीक्षा तपो ब्रह्म यज्ञः पृथिवीं धारयन्ति। सा नो भूतस्य भव्यस्य पत्न्युरुं लोकं पृथिवी नः कृणोतु॥

satyaṁ bṛhad ṛtam ugraṁ dīkṣā tapo brahma yajñaḥ pṛthivīṁ dhārayanti । sā no bhūtasya bhavyasya patny uruṁ lokaṁ pṛthivī naḥ kṛṇotu ॥

From the sacred Bhumi Sukta, this verse describes the eternal forces of truth, discipline, and wisdom that sustain our world.

DharmaNatureEthicsWisdomSpirituality
Aitareya Brahmana

चरैवेति चरैवेति चरन्वै मधु विन्दति। सूर्यास्य पश्य श्रेमाणं न मामार न जीर्यति॥

caraiveti caraiveti caranvai madhu vindati । sūryāsya paśya śremāṇaṃ na māmāra na jīryati ॥

The Vedic refrain Charaiveti—keep moving—presents sustained action as the path to growth, drawing inspiration from the sun’s ceaseless journey.

PerseveranceDisciplineWisdom
Chanakya Niti

अनन्तशास्त्रं बहुलाश्च विद्याः अल्पश्च कालो बहुविघ्नता च। यत्सारभूतं तदुपासनीयं हंसो यथा क्षीरमिवाम्बुमध्यात्॥

anantaśāstraṃ bahulāśca vidyāḥ alpaśca kālo bahuvighnatā ca । yatsārabhūtaṃ tadupāsanīyaṃ haṃso yathā kṣīramivāmbumadhyāt ॥

Because knowledge is vast and life is brief, the discerning seek its essence as a swan is said to separate milk from water.

WisdomKnowledge
Panchatantra

वनानि दहतो वह्नेः सखा भवति मारुतः। स एव दीपनाशाय कृशे कस्यास्ति सौहृदम्॥

vanāni dahato vahneḥ sakhā bhavati mārutaḥ । sa eva dīpanāśāya kṛśe kasyāsti sauhṛdam ॥

Winds aid a forest fire but extinguish a small lamp. A powerful metaphor on how the world respects strength and unity, while the weak are often left unsupported.

PowerSelf-ConfidenceWisdom
Srimad Bhagavata Purana

ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्यं शौर्यं तेजो बलं स्मृतिः। स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिर्धैर्यं मार्दवमेव च॥

jñānaṁ viraktir aiśvaryaṁ śauryaṁ tejo balaṁ smṛtiḥ । svātantryaṁ kauśalaṁ kāntir dhairyaṁ mārdavam eva ca ॥

Knowledge, detachment, strength, courage, radiance, patience, and gentleness are gathered as complementary qualities of a well-formed character.

CharacterKnowledgeCourageIndependenceWisdom
Vidura Niti

यस्य कृत्यं न विघ्नन्ति शीतमुष्णं भयं रतिः। समृद्धिरसमृद्धिर्वा स वै पण्डित उच्यते॥

yasya kṛtyaṁ na vighnanti śītamuṣṇaṁ bhayaṁ ratiḥ । samṛddhir asamṛddhir vā sa vai paṇḍita ucyate ॥

A wise person remains committed to duty despite heat and cold, fear and desire, prosperity and adversity.

WisdomPerseveranceCharacterDiscipline
Chanakya Niti

गते शोको न कर्तव्यो भविष्यं नैव चिन्तयेत्। वर्तमानेन कालेन वर्तयन्ति विचक्षणाः॥

gate śoko na kartavyo bhaviṣyaṁ naiva cintayet । vartamānena kālena vartayanti vicakṣaṇāḥ ॥

The wise neither grieve over what has passed nor become anxious about what is yet to come; they attend to the present.

WisdomPeaceDiscipline
Subhashita Ratnakara

धर्मो यशो नयो दाक्ष्यम् मनोहारि सुभाषितम्। इत्यादिगुणरत्नानां संग्रहीनावसीदति॥

dharmo yaśo nayo dākṣyam manohāri subhāṣitam । ityādi guṇaratnānāṁ saṁgrahī nāvasīdati ॥

Dharma, good repute, sound judgment, competence, and gracious speech together form a character capable of meeting adversity without despair.

CharacterWisdomEthics
Manusmriti

सर्वं परवशं दुःखं सर्वमात्मवशं सुखम्। एतद् विद्यात् समासेन लक्षणं सुखदुःखयोः॥

sarvaṁ paravaśaṁ duḥkhaṁ sarvam ātmavaśaṁ sukham । etad vidyāt samāsena lakṣaṇaṁ sukha-duḥkhayoḥ ॥

Dependence leaves happiness in another’s hands, while self-command creates the freedom and inner steadiness from which well-being grows.

Self-RealizationWisdomIndependenceWell-being
Vidura Niti

सुदुर्बलं नावजानाति कञ्चिद् युक्तो रिपुं सेवते बुद्धिपूर्वम्। न विग्रहं रोचयते बलस्थैः काले च यो विक्रमते स धीरः॥

sudurbalaṃ nāvajānāti kañcid yukto ripuṃ sevate buddhipūrvam । na vigrahaṃ rocayate balasthaiḥ kāle ca yo vikramate sa dhīraḥ ॥

Sudurbalam Navajanati defines a true hero as one who acts with wisdom and restraint, showing bravery only at the right time and place.

WisdomCourageEthicsDiscipline